Co oznacza pojęcie zaburzenia miofunkcjonalne ?
Zaburzenia miofunkcjonalne to problemy związane z funkcjonowaniem mięśni, które biorą udział w połykaniu, oddychaniu i mowie. W zaburzeniach tych często występuje nieprawidłowy sposób połykania, który może prowadzić do problemów ortodontycznych i logopedycznych, takich jak wady zgryzu i wady wymowy (szczególnie seplenienie międzyzębowe).
Język, który jest kluczowy w procesie połykania, składa się z wielu mięśni. Jeśli koordynacja między nimi jest zaburzona, język nie może wykonywać swojego ruchu i musi korzystać z pomocy innych mięśni, co prowadzi do kompensacji.
Częstym objawem zaburzeń miofunkcjonalnych jest dystonia, która objawia się mimowolnymi ruchami ustno-twarzowymi, takimi jak otwieranie i zamykanie ust oraz mimowolne ruchy języka.
W terapii miofunkcjonalnej skupiamy się na przywróceniu prawidłowego sposobu połykania oraz prawidłowej pozycji spoczynkowej języka, która jest często wadliwa. Do mięśni, które odpowiadają za ruchy języka, zaliczamy mięśnie zewnętrzne i wewnętrzne.
Zaburzenia miofunkcjonalne rzadko dotyczą tylko sfery ustno-twarzowej i często objawiają się nierównomiernym napięciem mięśni. Zaburzenia te mogą wpływać na postawę ciała oraz sposób oddychania.
Nieleczone zaburzenia miofunkcjonalne mogą prowadzić do trwałych problemów z artykulacją, niewyraźnej wymowy w tym wad wymowy a także związanych z tym problemów ortodontycznych i nieprawidłowej pracy mięśni twarzy. Mogą także powodować bóle głowy, szyi i ramion, problemy z trawieniem, a także wpływać na postawę ciała.
W przebiegu tych zaburzeń, rzadko ograniczają się one tylko do sfery ustno-twarzowej. Zwykle obejmują one całe ciało. Jakie są inne objawy zaburzeń miofunkcjonalnych?
Nierównomierne napięcie mięśni ustno-twarzowych może być oznaką zaburzeń miofunkcjonalnych, ale warto zwrócić uwagę także na:
- asymetryczne ustawienie głowy, która jest pochylona w jedną stronę,
- nieprawidłową postawę ciała podczas siedzenia – zaokrąglone plecy, a także głowa, która wydaje się leżeć na ramionach (to wynik nierozciągniętych mięśni karkowych), co utrudnia utrzymanie zamkniętych ust, prawidłowego połykania, prawidłowej pozycji języka, a nawet wydawania dźwięków głosowych; pacjent może wydawać się wiotki,
- nieprawidłowy tor oddychania – osoby z zaburzeniami miofunkcjonalnymi często oddychają poprzez unoszenie ramion, a klatka piersiowa jest zapadnięta; nieprawidłowe oddychanie może prowadzić do niewłaściwego dostarczania tlenu do mózgu i mięśni,
- wadliwa wymowa niektórych głosek – badania wykazują, że u połowy dzieci z zaburzeniami miofunkcjonalnymi oprócz nieprawidłowego sposobu połykania występują także problemy z artykulacją, najczęściej dotyczące seplenienia międzyzębowego, bocznego lub przyzębowego, a także wadliwej realizacji głosek t, d, n, l.
Cele terapii miofunkcjonalnej to przede wszystkim:
- Poprawa postawy ciała poprzez wyeliminowanie asymetrii, poprawę koordynacji oko-ręka oraz kontaktu wzrokowego.
- Udoskonalenie sposobu oddychania i koncentracji pacjenta.
- Korekcja nieprawidłowego połykania, co prowadzi do poprawy funkcji mięśni ustno-twarzowych.
- Leczenie seplenienia międzyzębowego, bocznego i przyzębowego.
Terapia miofunkcjonalna to proces. Głównym celem terapii jest poprawa połykania, jednakże aby osiągnąć ten cel, pacjent najpierw musi nauczyć się kontrolować mięśnie języka i ust. Terapeuta stosuje różne ćwiczenia, które pomagają w rozwoju poprawnej koordynacji mięśniowej, postawy ciała, oddychania i kontaktu wzrokowego. Ćwiczenia te nie tylko poprawiają funkcję mięśni ustno-twarzowych, ale także wpływają na funkcjonowanie całego ciała.
Terapia miofunkcjonalna składa się z kilku etapów, w tym ćwiczeń warg, języka, połykania. trzymiesięcznych. W niektórych przypadkach, np. podczas leczenia ortodontycznego, terapia miofukcjonalna musi być kontynuowana aż do zakończenia leczenia zgryzu.
Terapia miofunkcjonalna to kompleksowe podejście do pacjenta, które skupia się na leczeniu przyczyn zaburzeń, a nie tylko ich skutków.
Źródła:
- A. M. Kittel,Terapia miofunckjonalna,wyd. I, MajUS.
- A. M. Kittel,Zaburzenia miofunckonalne, poradnik dla rodziców i osób dorosłych dotkniętych zaburzeniami,wyd. MAjUS.